Kardere / Orhan Bozdemir

0
13

“Kaderi değiştirilmek için çalışılan köy, kaderimi değiştireceğim, iyileştireceğim, kendi öz yurdumda huzur içinde yaşayarak çalışacağım. Bu benim hakkımdır. Her adımda yolumu kesen canımdan bıktıran kırtasiye usullerinin mutlaka hakkından geleceğim ve yurt hizmetinde verimli bir idareye kavuşacağım.”

Tasarladığım bir teşebbüsü yürütürken hükümetten, mahalli idareden yardım görmeden işi kendimiz, yapacağız diyen Kemah dağlarında “Kendimiz Yapalım” görüşünden yola çıkarak çevre köylere kötü şartlara karşı halkın sinesinden kabaran mücadele azminin tecrübeli akıncının gayreti ile desteklendiğinde neticilere varılabileceğinin güzel bir örneğini Erzincan ili Kemah İlçesine 33 km. Mesafede Munzur dağlarının karlı yamaçlarına bakan arkasını dağa yaslamış bir taraftan güneyde Fırat, kuzeyde Gülen (Refahiye) ormanı, doğuda Gediktepe, batısında Dikyamaç ve Seringöze köy sınırları ile çevrili Bozoğlak köyü ile müşterek 70.000 metrekarelik çıplak dağlık büyük bir araziye sahiptir. 30-40 sene evvel 80-100 hane ve 800 nüfuslu iken, 1980 nüfus sayımına göre 74 hane ve 209 nüfuslu tipik ve şirin bir Doğu Anadolu köyüdür.

Birkaç nesil önceleri Kardere tarlaları, bağları, sürü hayvanları, çift ve çubukları ile mamurdu. Köy tepelerindeki ormandan köylüler odun ve kerestelerini temin ediyor ve rençber köyün ihtiyacı olabilecek bütün ürünleri yetiştiriyordu.

Bir rivayete göre bir meyve ağacına tırmanmakla kendini kurtaran kızın bir kilometre kadar uzaktaki köyüne kavuşuncaya kadar ayağı yere değmemiş ve onu yaşatmıştır.. Bu kilometre şimdi ağaçsızdır ve tepelerdeki orman birkaç nesil önce yok edilmiştir. Son birbuçuk asırda köy yaylasının bir çok topraklarını sel götürmüştür. Arazi taşlık, toprak o nisbette fakirdir. Çiftçinin dedelerinin dedeleri bire yirmi buğday alırken, şimdiki gibi bire sekiz hatta beş, dört alırlarsa kendilerini zengin addetmelidirler.

Bazı seneler yalnız bire üç alınır. İşte bunun içindirki birçok köylüler kendi yurt ve toprağında çocuklarını etrafına alıp sağ, sultan gibi yaşayacağı yerde İstanbul’un hoz ve dumanlı havası içinde ellere hizmet etmek üzere bunca yolları tepmek mecburiyetinde kalıyor. Fakat yayla ve eski ormanın yeri ve ova tepeciklerin başındaki buhar gene buradadır. Sadece insanoğlunun himmetini özlüyor ve bu himmete karşı köylünün beklediği ona verecektir. Bunun için Kardere Köyü Kalkındırma Derneği vardır.

Kalkındırma yolundaki ilk adım olarak tarlalara daha bol su yardımı ümidi ile 1951 yılında faaliyete geçen derneğin öncülüğü ile 1958’de ilk iş mikroplu içme suyundan kurtardığı insan ve hayvanlara bir çeşme yaptırmak olmuştur.

Köyün iyice gölgelenmiş bir yerine kadar tepelerin saf suyunu getiren yeraltı boruları döşenmiştir ve yeni biçimde kullanılışlı bir çeşme yaptırılmıştır. İki yanında oluklar olup hayvanlara ayrılmış yalaklar da mevcuttur. Kadınlar ve kızlar bakraç ve testilerini yerdeki demir parmaklığa koyup doluncaya kadar rahat rahat bekleyebilirler. Su daimi olarak bir merkez oluktan fışkırarak toprak künkler yolu ile bağ ve bahçelere dağılmaktadır.

Ayrıca 3 km. Mesafeden YSE yardımı ve köy halkının çalışmaları ile kapalı demir borularla köyün muhtelif beş yerinde içme suyu çeşmesi yaptırılmıştır. Derneğin sonraki teşebbüslerinden biri de köye kütüphane hediye etmesi olmuştur.

“Kardere köyünü ziyaretten çok mütehassis olarak ayrılacağım. Vatandaşlarımı kültüre teşvik anlayışlı ve her hali ile uyanık memleket gerçeklerine vakıf görmenin bahtiyarlığı içindeyim. Kardere Erzincan’da ilk kütüphaneli köy ünvanını kazanmakla bahtiyardır.” Bu satırları Kardere köyüne yaptığı ziyaretten dönen Erzincan Valisi Kemalettin Gazezoğlu köy kütüphanesinin hatıra defterine yazmıştır.

Köyün orta yerinde şahsa ait olan bir yer dernek tarafından satın alınarak köy halkı tarafından sökülerek binanın duvarları beton ve taştan örülmüş kiremit, çakıl, kereste ve çeşitli ihtiyaçları bedelsiz olarak temin edilerek yepyeni sıralı döşeli bir kütüphane olarak köyün hizmetine açılmıştır.

Dernek oraya bir soba, sandalye ve sıra, bir lüx lamba, radyo ve televizyon temin etmiştir. Ayrıca köy halkı ve çeşitli kuruluşların yardımları ile zengin bir kitaplığa sahiptir. Kütüphane kışın rağbettedir. Çünkü soba yanar, radyo dinlenir, televizyon seyredilirken sıcak çayını içerek dinlenen çiftçileri umumiyetle çiftçileri ilgilendiren bir kitabı biri yavaş sesle okur. Gazeteler ara sıra gelir ve kütüphanede elden ele geçer.

Köy okulu, 1925 yılında inşa edilen eski ve viran olan eski okulun yerine dernek arsasını ve taşını kumunu temin ederek devletin yardımı ve sayın Reisicumhur Fahri Korutürk’ün de maddi katkıları ile 1975 yılında yeni bir ilkokulu köyün hizmetine açmıştır. İlk öğretmen ve otuzun üstünde öğrenci ile eğitimine devam etmektedir.

1977 yılında Bozoğlak nahiyesi köy derneklerinin müşretek çalışmalar sonucu Bozoğlak nahiyesinde köyler tarafından orta eğitim yapılması için geçici olarak temin edilen ve her türlü hazırlıkları tamamlanan bina da milli eğitimce verilen kadroyla ilkokullardan mezun olan öğrenciler orta öğrenime 1978 yılında başlayan 1981 yılında ilk olarak 10 öğrenci mezun vermiş bulunmaktadır. Halen sınıflarda okuyan 30 ortaokul öğrencisi eğitimine devam etmektedir.

Derneğin ve köyün malik olmaya kararlı bulunduğu bir şey de köyün üstündeki tepelerde bir orman idi. Bunsuz çıplak tepelerin davası devam edecek her ağır yağmur fırtınasında yayla tarlaları serin bir taş yığını halinde kalacak ve kullanılabilecek suyun tedarik imkanı da yavaş yavaş azalacak.

Mamafi tepelerde ağaçlarla bu zarar davası durdurulabilirdi. Arada yer düzeltildi. Ormandaki ağaçların yapraklarını yere döken yağmurun şiddeti azaltılacak kökleştirme usulü taprağı yerinde tutmakla kalmayıp funda gübresini muhafazaya yarıyacaktı ve böylece artık tepeler yaylayı uzun müddet daha fazla tehdit etmeyecek ve orada ayrı ayrı kurtarıcı tedbirler alınacaktı.

Artık Kardere halkı her yakacak odun ihtiyacını temin için tehlikeli katır izlerini takip ederek iki yolu 12 saat yürümek zorunda kalmayacaktı. Gelecek nesil için elde bir kereste menbaı bulunacaktı. Uzun tartışmalardan sonra köylüler ellerinde bulundurdukları 750 keçiyi 1960’da orman dikme hazırlığına has ettiler. Bazı keçiler satıldı, bazıları da inek ve koyunla mübadele edildi.

Köyün üstündeki 25 hektar arazi orman ihtiyaç yeri olarak ilan edilmiş ve yasak saha olmuştur. Hiçbir hayvan artık orada otlayamazdı. Hiçbir köylü artık oraya yem için ufak çalılıkları bellleyip açmaya gidemezdi. Emir kesin olarak müeyyidelerle kuvvetlendirildi. Köylüler ve çocuklar sakındılar. Komşular da öğle hareket etmeyi öğrendiler.

Yamaçlarda üreyen çalılıklar toprağı biraz daha da örterken daha iyi gelişen kök örgüleri ile toprağı yerinde tutuyorlar bir yandan da ormanın nüvesini teşkil edecek fidan yığınları peyderpey gelerek köy halkı çoluk çocuk bayram şenliği ile dikerek bugünkü Kardere Korusu gerçekleştirilmiş oldu.

Dernek 1969 başlarında köyün köyün etrafında meyve bahçeleri kurma gayretlerinde muvakkat bir zaman için daha az başarılı olmuştur. Erzincan meyve fidanlığından temin edilen ikibin adet çeşitli meyve fidanını köy halkına bedelsiz olarak vererek ağaç dikim bayramı tertiplemişlerdir. Her sene geleneksel olarak yapılmaktadır.

1965 yılında inşası tamamlanan sağlık ocağı bir ebe ve sağlık memururu ile köyün sağlık sorunlarına cevap vermekten çok uzak kalıyor. Doktorsuzluktan gene hastalar il merkezlerine taşınıyor.

Ulaşım uzun bir çalışma ve müracaatlar sonucu 1964 yılında Karayollarının 64 ED 14080 projesi ile başlatılan ve 1978 yılında bitirilmesi programlanan Kemah-Bozoğlak yolu bucağa bağlı Kardere, Bozoğlak, Gediktepe, Seringöze, Gülbahçe, Karaca köylerinin ilçe ile bağlantılı ve ulaşımını sağlar.

Bugüne kadar yapılan aralıklı ve uzun çalışmalar sonucu kısmen tamam na tamam olarak hizmet görmektedir. Ancak kış aylarında ve yağışlı havalarda ulaşım köylerde problem olmaya devam etmektedir. Yolun esvafının düzgün ve stalibilizesinin tamamlanmamış çok dik ve virajlı olması nedeniyle motorlu vasıtaların yağışlı havalarda devamlı ve her mevsim çalışmasını engellemekte, çalışabilen taşıt sahipleri yol durumu nedeniyle köylünün ödeme gücünün üstünde taşıma ücreti talep etmektedir. Dolayısıyla çok acil ve mecburi şartlar haricinde ilçeye devamlı bir ulaşım bağlantısı yine sağlanamamaktadır.

Kardere’nin sulama suyu 1951 yılında kurulan Su İşleri Yardımlaşma Derneği ve köy yöneticilerinin bıkıp usanmadan yaptığı müracaatlar sonucu ancak 1981 yılı sonunda Toprak-Su tarafından 1700 metrelik plastik boru güzergahı 550 ton su kapasiteli bir gölek köy halkının da katkıları ile inşası bitirilip köyün hizmetine girmiş bulunmaktadır.

Dernek ve köy halkının müşterek çalışmalar sonucu devletin fiili desteğine mazhar olacağı makul bir zaman zarfında köy halkı refaha kavuşmuş köylerden kentlere göçler de önlenmiş olacaktır.

Orhan BOZDEMİR

Kardere.com

YORUM YAP

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz